Powrót z emigracji często wyobrażamy sobie jako powrót do normalności. Wracamy do znanego kraju, znajomego języka, czasem do bliskich, dawnych przyzwyczajeń czy otoczenia, które wydawało się pozostawione „w zawieszeniu”. A jednak powrót nie zawsze oznacza, że od razu odnajdujemy swoje miejsce.
Dla niektórych osób powrót z emigracji jest okresem ulgi. Dla innych wiąże się z niejasnym dyskomfortem, poczuciem niedopasowania albo trudnością w ponownym przystosowaniu się.
Takie doświadczenie może zaskakiwać, zwłaszcza że zwykle jest mniej rozpoznawane niż trudności związane z wyjazdem.
Powrót nie oznacza podjęcia życia dokładnie tam, gdzie zostało przerwane
Kiedy wracamy z emigracji, możemy mieć poczucie, że wszystko powinno być prostsze: nie trzeba już dostosowywać się do nowej kultury, żyć daleko od swoich punktów odniesienia ani budować codzienności w nieznanym otoczeniu.
Tymczasem w międzyczasie wiele rzeczy się zmieniło. Kraj, do którego wracamy, nadal się rozwijał i zmieniał. Bliscy poszli naprzód. Relacje czasem się przesunęły. A przede wszystkim osoba, która wraca, nie jest już dokładnie tą samą osobą. Emigracja zmieniła jej spojrzenie, przyzwyczajenia, oczekiwania i sposób bycia w świecie.
Powrót może więc wywołać dziwne poczucie: że wróciło się „do siebie”, ale nie czuje się tam już w pełni na swoim miejscu.
Dyskomfort, który często trudno nazwać
Powrót z emigracji nie zawsze wiąże się z wyraźnym czy spektakularnym cierpieniem. Może raczej przybierać formę rozlanego dyskomfortu: zmęczenia, drażliwości, smutku, poczucia niedopasowania, trudności z odnalezieniem sensu albo wrażenia, że coś nie do końca się układa.
Niektóre osoby czują się wykorzenione we własnym kraju. Inne mają trudność z ponownym odnalezieniem miejsca zawodowego lub społecznego. Jeszcze inne doświadczają pewnego rodzaju samotności, ponieważ ich doświadczenie powrotu jest słabo rozumiane przez otoczenie. W końcu, patrząc z zewnątrz, wróciły „do siebie” — dlaczego miałoby to być trudne?
Właśnie ten brak uznania sprawia czasem, że przez ten okres przechodzi się jeszcze trudniej.
Ambiwalencja powrotu
Powrotowi z emigracji często towarzyszą ambiwalentne uczucia. Może pojawiać się radość, ulga i przyjemność z odzyskania niektórych punktów odniesienia. Ale także poczucie straty, nostalgia, frustracja albo dezorientacja.
Można tęsknić za pewnymi aspektami wcześniejszego życia, a jednocześnie cieszyć się z powrotu. Można czuć się rozdwojonym między kilkoma przynależnościami. Można też mieć poczucie, że zmieniło się bardziej, niż otoczenie jest w stanie zrozumieć. Taka ambiwalencja jest normalna.
Nie oznacza, że decyzja o powrocie była zła. Odzwierciedla po prostu złożoność tego rodzaju przejścia.
Kiedy powrót narusza równowagę
Powrót może stać się szczególnie delikatny, gdy łączy się z innymi zmianami: nową organizacją życia rodzinnego, ponownym odnajdywaniem się zawodowo, napięciami w związku, utratą rytmu albo trudnością w wyobrażeniu sobie dalszej drogi.
Może również uruchamiać głębsze pytania: gdzie jest mój dom? jakie miejsce chcę zajmować? co ta doświadczenie we mnie zmieniło? co mogę zachować z poprzedniego życia, a co muszę wymyślić na nowo?
Kiedy nie ma przestrzeni, by te pytania przemyśleć, dyskomfort może się utrwalić.
Co może wnieść wsparcie terapeutyczne
Terapia może stworzyć przestrzeń do rozpoznania tego, co powrót porusza, nazwania tego, co wydaje się niejasne, i wsparcia procesu ponownego dostrajania się. Nie chodzi wyłącznie o to, by „poradzić sobie” z powrotem, ale by zrozumieć, co zmienia on w poczuciu tożsamości, w relacjach, w oczekiwaniach i w sposobie zamieszkiwania własnego życia.
Wsparcie może pomóc przejść przez tę zmianę z większą jasnością, przyjąć sprzeczne uczucia i stopniowo odnaleźć stabilniejsze punkty oparcia.
Podsumowanie
Powrót z emigracji jest pełnoprawną zmianą życiową. Nawet jeśli jest wybrany, oczekiwany lub upragniony, może wiązać się z wewnętrznym przesunięciem, które trudno zrozumieć. Uznanie tej trudności nie oznacza, że żałuje się powrotu. Może być po prostu sposobem, by potraktować poważnie to, co ten etap w nas przekształca.
Jeśli trudno przechodzisz przez powrót z emigracji albo inny okres przejściowy, możesz zajrzeć na stronę Emigracja / życie za granicą, aby dowiedzieć się więcej o ramach wsparcia.
